Haustleg leseglede

Nyheitene kjem seint til provinsen. Eller eg er dårleg til å følgje med. Eller begge deler, i kombinasjon med at eg ikkje abonnerer på Dagsavisen. Die Pointe, bitte? Jau, Dagsavisen gav 18. juni (!) ut eit bokbilag, som eg nett har fått tak i på min lokale Norli-bokhandel. Der vert deler av bokhausten presentert, blant anna gjennom ei forlagsvis liste over ”haustslepp”.

Mmm. Eg har kost meg og gledd meg over forfattarar og titlar og kome fram til denne lista over bøker eg vil lese av bokhausten 2008:

Lars Saabye Christensen: Bisettelsen
Gert Nygårdshaug: Fortellerens marked
Jan Kjærstad: Jeg er brødrene Walker
Torun Lian: Undrene i vår familie
Geir Gulliksen: Et ansikt som minner om norsk politikk
Marianne Fastvold: Kjærlighet for viderekomne
Per Petterson: Ny roman (tittel førebels ukjend)
Tore Renberg: Charlotte Isabel Hansen

No skal det seiast at pianoet mitt er neddynga av bokbunker som er hamstra inn frå biblioteket til sommarferielesinga. Dei fleste av desse har eg ikkje byrja på enno. Og sommarferien min hadde sin siste dag sundag. Men hausten er lang, leselysta er stor, humøret er på topp og optimismen ser ut til å spreie seg. Så dei fleste av desse får eg nok lese, trur eg. Det er dessutan gildare å ha ei ”har-lyst-til-å-lese-liste” enn ikkje å ha ei, tykkjer eg.

Ingvar Moe igjen

Denne gongen frå Himabrent, som kom på Samlaget i 1979:


På heimveg

i botnen på ein fjordarm
inne i ein svart prikk
på kartet
ventar nokon på deg

båten din nærmar seg nå
og du må nok krøkja deg
endå litt meir saman
for kvar dagen
skal du rekka
å bli liten nok
til å sleppa inn
i prikken

E-diktet - eit flott prosjekt

Østfold fylkesbibliotek har saman med Norske barne- og ungdomsbokforfattere sett i gang prosjektet e-diktet, som sender eit nyskrive dikt for barn på e-post ein gong i veka til alle interesserte. Eit fantastisk tiltak, tykkjer no eg! Les meir eller meld deg på her. Tek med e-dikt nr. 3-08, skrive av Gro Dahle:



HVA GJØR ORDENE?

Hva holder ordene på med
når ingen leser dem?
Sover de?
Venter de?
Ligger de bare
på arket
og lytter?
Håper?
Lengter?
Hva driver ordene med
i bokmørket
når boka er stengt?
Når boka står i hylla
mellom andre bøker
og klemmer permene sine sammen,
hva gjør ordene da?
Hva tenker ordene på?

Hva gjør du
når ingen ser deg?

Tikk takk

I dag vil eg dele med lesarane eit dikt frå ei av yndlingsplatene mine, Kaya Brüels Jeg fandt en sang på vejen. Diktet er skrive av Halfdan Rasmussen, slik alle tekstane på plata er, og det er Kayas oldefar Axel Brüel som har skrive melodiane. Det er eigentleg ei barneplate, men ho er herleg passande for alle aldrar, både melodi- og tekstmessig.

Der er et lille ur

Der er et lille ur,
der går så tyst.
Et lille urværk
inde i mit bryst.

Jeg lytter til
det lille urs musik,
som aldrig standser
blot et øjeblik.

Å, lille hjerte,
røde snurretop.
Hvem trækker mon
det lille urværk op?

Økland-favorittar 2

I dag er ein fin dag for eit Einar Økland-dikt. Dette er frå samlinga Du er så rar (Samlaget, 1973)


Den nye guten i gata

Du er så rar.
Du berre smiler.
Du har grøn jakke
og lyst hår
og liten nase
og store støvlar
og brød i handa
og baklommer bak.
Deg har eg lyst til å leike med.

I desse miljøtider

I dag tek eg fram eit gammalt dikt av Gunnar Roaldkvam, frå diktsamlinga På sykkel mot stjernene som kom ut på Samlaget i 1995. Det er sjeldan eg tykkjer dialekt (i motsetnad til nynorsk) gjer seg i skriftleg form, men hjå Gunnar Roaldkvam er det i grunnen bare sjarmerande, tykkjer eg:


På sykkel mot stjernene

Det nytte ikkje
å nå stjernene
med sykkel.

Det e ikkje sikkert
det e så viktig
å nå stjernene heller.

Men stjernene
forsvinne ikkje
når me bruge
sykkel.

Økland-favorittar 1

Einar Øklands barnelitteratur har ein heilt spesiell plass i hjartet mitt. Han har så mange fine og underlege tekstar! Her er det diktet eg likar aller best, frå barnebokdebuten Du er så rar (Samlaget, 1973):



Grøn mose

I den grøne mosen
har regnet krope ned.
Set deg i den grøne mosen
så skal du kjenne det.

Sol

Eva Jensen kjenner eg best som barnebokforfattar. Hennar Alle i Alta kan, Tre høns på plenen og fire egg og Alt kan begynne med kvitt er heilt fantastisk lesnad. Og ser ein og på illustrasjonane til Gry Moursund - og det gjer ein jo - vert det tilsaman ei stor oppleving både for små og store. For ikkje lenge sidan kom eg og over eit dikt frå "vaksenforfattaren" Eva Jensen (frå Plukke stjerner med hendene, Samlaget 1997):




Framfor meg på bussen sat ein mann med gult hår.
Eg bøygde meg sakte fram og kyssa han i nakken. Det var
akkurat så godt som eg hadde trudd. Han lét avisa falle ned
i fanget.
Sjåfør! Få ho ut!
Eg lente meg like sakte tilbake og såg ut.
Eg meiner det var sol den dagen.

Skrekkeleg lenge

Eg må gjere plass til eit dikt igjen, og tek fram eitt av Ingvar Moe, frå Barre litt, altså (Eide, 1989).



Perspektiv

Du ska skaffa deg frø
før moldjordo fryse
Du ska ulma og glø
mens endå du lyse
Du må handla litt fort,
for butikkane stengje
Me ska leva så kort
og vara daue så skrekkjele lengje

Du ska dansa kvar dans
mens tonane strøyme.
Og drikk uten stans
nå’ livet det fløyme
Men rot di kje bort
dei draumar du vrengje
Me ska leva så kort
og vara daue så skrekkjele lengje

Nå’ hu ber deg bli,
så skund deg å svara
D’e dårligt me ti’,
men la di då vara
tå finaste sort
dei ordo du slengje
Me ska leva så kort
og vara daue så skrekkjele lengje

Så kom an og lev,
for sjøl om du tøkje
at livet e strev,
så e der så møkje
du aldri får gjort
Og sorgjo, hu sprengje
Me ska leva så kort
og vara daue så skrekkjele lengje

Meir kjærleik

Etter postitive tilbakemeldingar, blant andre frå Leselama, vel eg å ta med eit kjærleiksdikt til. Denne gongen av Paal Brekke, frå Roerne fra Itaka (Aschehoug 1960).



Barnslig: Til min hustru

En måke, skrikende av ensomhet
er min forelskelse
sirklende over deg
Du vasker håret nemlig
Skjult som av drivende brun tang
er ditt ansikt
og din nakne rygg et lysende svaberg
Jeg må ned med kinnet mot det
Jeg må kjenne om det smaker salt av sjø
og sol
og lekende bølger
Gi deg, roper du
Jeg drukner i vasken, roper du
Og i en brottsjø skyller du meg ned
av svabeget, tang-omdasket
men med en sprellende havfrue
i armene

Dikt frå Asfaltblome

Dette diktet fann eg på bloggen Asfaltblome, og det greip meg. Må bare få vist det til fleire.



Min døde venn Kristian

Hver jul, påske og 17.mai får han besøk
av oss. Krans på snøen, krokus, påskeliljer
og rosetre. Ugress.

Ungen min ble fotografert på gravkanten under
et besøk, smilende som på sengekanten til en
frisknet. Moren hans var støtt av det fotografiet.
Ubetenksomt av meg å gi henne det. For henne
er han som en kronprins Olav
under krigen under
bjerketreet.

Jeg hadde han naken i senger, alltid fotbladene
utenfor sengekanten, og for korte dyner. Da han
ble lagt inn på hospitalet, ble jeg pleier. Ga ham
kam og speil og sigaretter, sang for da han ble
for trett til å synge og ville dø.

Jeg, som var hans forlovede
giftet meg med andre menn, lette i alles øyne
etter et glimt av hans humor.

Krans, liljer og roser gir jeg ham, slik det ventes
i vår Kulturkrets.
En dag graver jeg ham frem. Skraper jorden kjærlig
bort fra kinnbeina. Plukker opp speilbiter og tenner
som han plysteret gjennom. Rydder unna stein så han
kan strekke seg i den altfor korte graven.



Cecilie Løveid, frå Mørkets muligheter, Swing 1976

Kjærleik

Kan vi få for mange gode kjærleiksdikt? Nei, eg trur ikkje det. Her er eit av Claes Andersson frå Jag har mött dem (1976).



Etude för sommarvind

Hon går med vinden i sitt hår
Jag älskar hennes sätt att gå
Jag älskar hennes sätt att gå
med vinden i sitt hår
Jag älskar sättet
vinden går i hennes hår
och vindens sätt
att gå i hennes hår
Jag älskar när hon går
Jag älskar hennes sätt att gå med vinden i sitt hår
Jag älskar vindens sätt med hennes hår
Jag älskar vindens sätt att gå i hennes hår
Jag älskar henne
då hon går med vindens sätt att gå i hennes hår
Jag älskar henne och jag älskar vinden
när hon går med vinden i sitt hår
och vindens sätt att älska hennes hår
Jag älskar henne när hon går med vinden i sitt hår

Dikta om paven

Dette og fleire flotte dikt om paven har Gro Dahle skrive om i debutsamlinga Audiens som kom på Cappelen i 1987.



Når paven blir trett
tar han tøflene av
og tasser med føttene
små hvite puter
over marmor og teppe
bort til senga
Ruller seg innunder laken
ruller seg godt innunder
laken og teppe
Krøller seg sammen
med den store katten
inntil den store
brunstripete katten
Og han får sove
nesten
med en gang

Meir lokal poesi

eg er
ingenting
er som meg




Helge Torvund (frå Opp i dagen, Samlaget 2005)

Ord frå meisteren

Tåre, du tarv ikkje falla

Det var lite for deg
men mykje for meg:
Eit smil då det galdt
og eit handtrykk var alt.

Tåre,
du tarv ikkje falla,
eg veit du er salt.


Olav H. Hauge

Sårt, men sant

Tek i dag med eit vakkert dikt av Arvid Torgeir Lie. Kvar gong eg les det kjenner eg ei sår kjensle inni meg, fordi dette er ei redle også eg innst inne har, sjølv om det nok eigentleg er ei grunnlaus redsle.


Du

Redd for at du ein dag plutseleg
dukkar opp hjå meg
og seier at vi har vore
lenge nok saman nå,
og at du vil vende attende til ditt
einstad bak i tida
som om ingenting var hendt.

Vakre ord for mimring

Dette diktet av Eeva Kilpis gjekk lesesalen rundt fleire gonger då eg studerte nordisk. Det byrjar visst å bli nokre år sidan, men ditet er like vakkert framleis, tykkjer eg.


Säg till om jag
stör, sa han när
han steg in, så
går jag med det
samma.
Du inte bara
stör, svarade jag,
du rubbar hela
min existens.
Välkommen.

Dikt

Tek med eit lite dikt frå ein lokal poet, Helge Torvund. Diktet er henta frå samlinga Opp i dagen, som kom på Samlaget i 2005.




Du legg handa di
inn i mi.

Verda tek ein pause.

Dikt

Treet

Til Ivar


Gode vennskap vokser ikke på trær,
de er treet.
Røttene graver seg ned i feit eller karrig jord,
bardunerer stammen
og holder byggverket oppreist,
hver rottrevl et år.

Vårt vennskap har en skog av trevler,
et usynlig villniss i det fruktbare mørket.
Vill har vi aldri gått oss der,
men tråkket stier vi kan følge i blinde.

Kom igjen, kamerat.
Treet står, det er ikke meldt uvær
og rotvelte kommer aldri på tale.


Kolbein Falkeid
(frå Utestengt, Cappelen 2001)

Ein Holmås-klassikar til glede for nye lesarar

Dette diktet av Stig Holmås (frå Nok å ta seg til, Gyldendal 1974) dukka opp under rydding i gamle papir. Og eg måtte spørje meg sjølv: Finst desse lånarane i biblioteket anno 2007 og? Klagaren? Heilt klart! Men det er langt mellom klagarane. Det kyssande paret? Tja, nei. Ikkje i den vesle filialen min i alle fall, trur eg. Ser det ikkje heilt for meg. Men diktet er artig likevel.



Kjøssing i biblioteket

Hva gjør en bibliotekar
når et ungt par står og kjøsser
i en av bibliotekets kroker
(like ved lyrikkhyllen)?
Lånerne går omkring og skuler.
De to gir blaffen.
De kjøsser og kjøsser.

Hva gjør jeg
når det er jeg som har ansvaret
på denne vakten
og en av lånerne klager
fordi to unge mennesker står i en krok
(like ved lyrikkhyllen)
og kjøsser?
Går jeg da bort
og ber de to la være å kjøsse,
eller gir også jeg blaffen
og sier til ham som klager
at verden for eksempel er fri for alle?
Jeg kan kanskje be ham se en annen vei,
eller si at slik er nå engang de unge i dag
eller noe sånt.
Kjøssing i biblioteket,
hva gjør man med det?

Min jobb er å tjene folket.
Hvem er folket i dette tilfellet?
Han som klager,
eller de som kjøsser?
Begge parter,
skulle jeg tro.